ಜಗತ್ತಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳನ್ನು ತಿರುವಿ
ಹಾಕಿದರೆ, ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿ ನಂತರ ಕುಸಿದಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳು
ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಇರಾನ್ನ ಕಥೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದುದು. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿಗೆ ತತ್ವಜ್ಞಾನ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಅದ್ಭುತ
ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ 'ಪರ್ಷಿಯಾ' ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, ಇಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ.
ಇಂದು ನಾವು ಸುದ್ದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ಎಂದಾಕ್ಷಣ
ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಕೇಳುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ, ೧೯೭೦ರ ದಶಕದವರೆಗೂ
ಇರಾನ್ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಗತಿಪರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗಾದರೆ, ಇಷ್ಟೊಂದು ಸಂಪತ್ತು
ಹೊಂದಿದ್ದ ದೇಶವು ಈ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದ್ದು ಹೇಗೆ? ಬನ್ನಿ, ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಯೋಣ.
೧. ಆರಂಭಿಕ ನಾಗರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ವೈವಿಧ್ಯ
ಇರಾನ್ನ ಇತಿಹಾಸವು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ
ಪುರಾತನ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ.
* ಜನಾಂಗೀಯತೆ (Ethnicity): ಇರಾನ್ ಜನರು ಅರಬ್ಬರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ಪರ್ಷಿಯನ್ನರು (Persians). ಇವರು ಆರ್ಯನ್ ಮೂಲದವರು ಮತ್ತು ಇವರ ಭಾಷೆ 'ಫಾರ್ಸಿ'. ಪರ್ಷಿಯನ್ನರಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಕುರ್ದರು, ಅಜೆರಿಗಳು ಮತ್ತು
ಬಲೂಚಿಗಳಂತಹ ವಿವಿಧ ಜನಾಂಗಗಳು ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ನೆಲೆಸಿವೆ. ಈ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯೇ ಇರಾನ್ನ ಆಂತರಿಕ
ಶಕ್ತಿಯೂ ಹೌದು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಕಾರಣವೂ ಹೌದು.
 |
| ಪರ್ಷಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಕ್ಷೆ |
೨. ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ವೈಭವ ಮತ್ತು ೧೯೭೯ರ ಕ್ರಾಂತಿ
೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ರೇಜಾ
ಶಾ ಪಹ್ಲವಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಇರಾನ್ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿತ್ತು. ಟೆಹ್ರಾನ್ ನಗರವು 'ಪಶ್ಚಿಮದ ಪ್ಯಾರಿಸ್' ಎಂದು
ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ, ರಾಜನ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪ್ರಭಾವವು ಜನರಲ್ಲಿ ಅಸಮಾಧಾನ
ಮೂಡಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವೇ ೧೯೭೯ರ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕ್ರಾಂತಿ. ಈ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ
ಅಂತ್ಯಗೊಂಡು, ಅಧಿಕಾರವು ಧರ್ಮಗುರುಗಳ ಕೈ ಸೇರಿತು. ಇದು ಇರಾನ್ನ ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಅತಿದೊಡ್ಡ
ತಿರುವು.
 |
| 1979 ರ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ಈಗ ಇರಾನ್ ಜೀವನಶೈಲಿ |
೩. ಇರಾನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಆದಾಯದ ಮೂಲ: ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ
ಇರಾನ್ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ತೈಲ (Oil) ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ
(Natural Gas) ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.
* ಇರಾನ್ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೈಲ ರಫ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.
* ಆದರೆ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಂದಾಗಿ (Sanctions) ಇರಾನ್ ತನ್ನ ತೈಲವನ್ನು
ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇದು ದೇಶದ ಹಣಕಾಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹದಗೆಡಿಸಿದೆ
ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಬದುಕನ್ನು ದುಸ್ತರಗೊಳಿಸಿದೆ.
 |
| ಇರಾನ್ನ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರ ನಕ್ಷೆಗಳು |
೪. ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ಇರಾನ್ ಮೇಲೆ
ಕೆಂಡಾಮಂಡಲವೇಕೆ?
ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ
ನಡುವಿನ ದ್ವೇಷಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಕಾರಣಗಳಿವೆ:
* ಪರಮಾಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ: ಇರಾನ್ ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು
ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ನ ದೊಡ್ಡ ಆತಂಕ. ಇದು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಶಾಂತಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ
ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದ.
* ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಭಾವ: ಇರಾನ್ ತನ್ನ 'ಪ್ರಾಕ್ಸಿ' (Proxy) ಗುಂಪುಗಳಾದ ಹೆಜ್ಬೊಲ್ಲಾ (ಲೆಬನಾನ್) ಮತ್ತು
ಹಮಾಸ್ (ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್) ಮೂಲಕ ಇಸ್ರೇಲ್ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಒತ್ತಡ ಹೇರುತ್ತಿದೆ.
* ಇಸ್ರೇಲ್ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ವಿರೋಧ: ಇರಾನ್ ಇಸ್ರೇಲ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವೆಂದು
ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಇದು ನೇರ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ.
೫. ಮಿಲಿಟರಿ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಜನರ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವ
ಇರಾನ್ನ ಮಿಲಿಟರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಬಹಳ
ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸೈನ್ಯಗಳಿವೆ:
* ನಿಯಮಿತ ಸೈನ್ಯ (Artesh):
ಇದು ಗಡಿ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ.
* ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಗಾರ್ಡ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ (IRGC): ಇದು ಇರಾನ್ನ ಅತ್ಯಂತ
ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ವಿಭಾಗ. ಇದು ಕೇವಲ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೆ, ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮಗಳು
ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿದೆ.
* ಪರಿಣಾಮ: ಮಿಲಿಟರಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಹಣ ವ್ಯಯಿಸುವುದರಿಂದ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ
ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹಣದ ಕೊರತೆಯುಂಟಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, IRGC ಜನರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು
ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.
೬. ಕಾನೂನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಜನರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು
ಇಂದು ಇರಾನ್ನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಗಳು ಅತ್ಯಂತ
ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿವೆ.
* ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು: ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉಡುಪಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ (ಹಿಜಾಬ್) ಕಠಿಣ
ನಿಯಮಗಳಿವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ 'ಮಹಸಾ ಅಮಿನಿ' ಎಂಬ ಯುವತಿಯ ಸಾವಿನ ನಂತರ ನಡೆದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ಗಮನ ಸೆಳೆದವು.
* ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟ: ಹಣದುಬ್ಬರ ಎಷ್ಟಿದೆ ಎಂದರೆ ದಿನಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆ
ದಿನಕ್ಕೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಏರುತ್ತಿದೆ. ಉದ್ಯೋಗವಿಲ್ಲದೆ ಯುವಜನತೆ ಕಂಗಾಲಾಗಿದ್ದಾರೆ.
| ಇರಾನ್ನಲ್ಲಿ ಮಹ್ಸಾ ಅಮಿನಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ- ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ |
೭. ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು (೨೦೨೪ - ೨೦೨೬)
ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರಾನ್ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ
ನಿಂತಿದೆ. ಇಸ್ರೇಲ್ನೊಂದಿಗಿನ ನೇರ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಸೇನಾ ನಾಯಕರ
ಹತ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಭೀತಿಯ ವಾತಾವರಣವಿದೆ. ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದ್ದರೂ, ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ರಕ್ಷಣಾ
ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಲೇ ಇದೆ.
ತೀರ್ಮಾನ
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬೆಳಕಾಗಿದ್ದ
ಪರ್ಷಿಯಾ, ಇಂದು ರಾಜಕೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಧೋರಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ
ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದೆ. ಯಾವುದೇ ದೇಶದ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಕೇವಲ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತಿದ್ದರೆ ಸಾಲದು, ಅಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು
ಜನರ ಧ್ವನಿಗೆ ಬೆಲೆ ನೀಡುವ ಸರ್ಕಾರವಿರಬೇಕು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇರಾನ್ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪಾಠ.
ಈ ಬ್ಲಾಗ್ ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾದಲ್ಲಿ ಶೇರ್ ಮಾಡಿ. ಇರಾನ್ನ ಈ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಅನಿಸಿಕೆ ಏನು? ಕಾಮೆಂಟ್ ಮಾಡಿ ತಿಳಿಸಿ.